ویتامین B1
پروکلسیتونین
آزمایش ویتامین B2 (ریبوفلاوین)
ویتامین B2 یا ریبوفلاوین (Riboflavin) یکی از ویتامین‌های محلول در آب گروه B است. بدن قادر به ساخت ریبوفلاوین نیست و ذخایر آن نیز محدود است؛ بنابراین دریافت روزانه آن از طریق رژیم غذایی ضروری است. ریبوفلاوین پس از جذب به دو فرم فعال FMN (Flavin Mononucleotide) و FAD (Flavin Adenine Dinucleotide) تبدیل می‌شود. این ترکیبات به‌عنوان کوآنزیم در بسیاری از واکنش‌های اکسیداسیون و احیا و همچنین تولید انرژی در میتوکندری فعالیت می‌کنند.
نقش ویتامین B2 در بدن
ریبوفلاوین در تولید انرژی و متابولیسم مواد غذایی، حفظ سلامت پوست، چشم، لب‌ها، زبان و مخاط‌ها، کمک به عملکرد طبیعی سیستم عصبی، حفظ سلامت چشم و عملکرد طبیعی بینایی و در سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن، از طریق نقش FAD و FMN در عملکرد آنزیم‌هایی مانند Glutathione Reductase نقش دارد.
منابع غذایی
شیر و فرآورده‌های لبنی، تخم‌مرغ، گوشت و ماهی، جگر، مرغ، قارچ، بادام، سبزیجات برگ سبز و غلات غنی‌شده از منابع مهم ریبوفلاوین هستند. از آنجا که ریبوفلاوین به نور حساس است، قرار گرفتن طولانی‌مدت مواد غذایی در معرض نور می‌تواند مقدار آن را کاهش دهد.
کمبود ویتامین B2
کمبود ریبوفلاوین در افراد دارای تغذیه متعادل معمولاً شایع نیست، اما احتمال آن در افراد مبتلا به سوءتغذیه، رژیم غذایی نامتعادل، اختلالات گوارشی و سوءجذب، برخی بیماری‌های مزمن و شرایطی که نیاز بدن به ویتامین‌ها افزایش می‌یابد، بیشتر است. مصرف طولانی‌مدت برخی داروها نیز ممکن است بر وضعیت ریبوفلاوین تأثیر بگذارد. کمبود ریبوفلاوین که آریبوفلاوینوز (Ariboflavinosis) نامیده می‌شود، ممکن است با علائم پوستی و مخاطی مانند ترک گوشه لب‌ها(Angular Cheilitis)، التهاب لب‌ها (Cheilosis)، التهاب زبان (Glossitis) و التهاب مخاط دهان همراه باشد. علائم چشمی مانند حساسیت به نور، خستگی و قرمزی چشم نیز ممکن است ایجاد شود. در موارد قابل توجه، خستگی و ضعف عمومی نیز مشاهده می‌شود.
درخواست آزمایش B2
آزمایش ویتامین B2 معمولاً به‌صورت غربالگری روتین افراد سالم انجام نمی‌شود و بیشتر در مواردی مانند شک به کمبود ریبوفلاوین، وجود علائم بالینی سازگار با کمبود، سوءتغذیه، اختلالات سوءجذب، ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای در شرایط خاص یا بررسی کمبود ویتامین‌های گروه B درخواست می‌شود.
نمونه مورد نیاز
برای آزمایش ویتامین B2 نیاز به ناشتایی نیست و برای اندازه گیری وضعیت ریبوفلاوین معمولاً از خون کامل (Whole Blood) در لوله حاوی EDTA استفاده می‌شود. بخش قابل توجهی از ریبوفلاوین خون در سلول‌های خونی و به شکل مشتقات فعال آن، یعنی FMN و FAD، وجود دارد؛ بنابراین خون کامل می‌تواند برای ارزیابی وضعیت ریبوفلاوین مناسب باشد. به دلیل حساسیت ریبوفلاوین به نور، نمونه باید پس از جمع‌آوری از نور محافظت شود.
روش اندازه‌گیری در آزمایشگاه نور
در آزمایشگاه نور، اندازه‌گیری ویتامین B2 با روش HPLC (High-Performance Liquid Chromatography) انجام می‌شود.
تفسیر نتیجه
نتیجه آزمایش B2 باید در کنار علائم بالینی، وضعیت تغذیه‌ای، بیماری‌های زمینه‌ای و سایر نتایج آزمایشگاهی توسط پزشک تفسیر شود. کاهش ریبوفلاوین می‌تواند با دریافت ناکافی، اختلال جذب یا افزایش نیاز بدن مرتبط باشد و به‌تنهایی تشخیص یک بیماری خاص را قطعی نمی‌کند.
آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک نور
دکتر رحیم رستمی
دکترای بیوشیمی بالینی
