الکتروفورز
غربالگری سلامت جنین
HPLC یا کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا یک روش تحلیلی بسیار دقیق است که برای جدا کردن، شناسایی و اندازهگیری ترکیبات موجود در یک مخلوط به کار میرود.
این روش بهویژه در آزمایشگاههای دارویی، شیمیایی، غذایی و سمشناسی کاربرد فراوانی دارد.
📈 نحوه عملکرد HPLC
نمونه به فاز متحرک تزریق میشود.
ترکیبات نمونه با فاز ثابت داخل ستون برهمکنش میکنند.
هر ترکیب با سرعت متفاوتی از ستون عبور میکند.
دتکتور زمان عبور هر ترکیب را ثبت کرده و پیکهایی در کروماتوگرام ظاهر میشوند.
با مقایسه زمان بازداری (Retention Time) و سطح پیکها، نوع و مقدار مواد تعیین میشود.
🧪 انواع روشهای HPLC
Normal Phase HPLC:
فاز ثابت قطبی، فاز متحرک غیرقطبی.
Reverse Phase HPLC (RP-HPLC):
فاز ثابت غیرقطبی (مثل C18)، فاز متحرک قطبی — رایجترین نوع.
Ion Exchange HPLC: برای جداسازی یونها و مولکولهای باردار.
Size Exclusion HPLC: برای جداسازی بر اساس اندازه مولکولها (مثلاً پروتئینها).
کاربرد HPLC در سمشناسی
در بخش سمشناسی (Toxicology)، HPLC برای:
- شناسایی داروها، سموم، الکلها و متابولیتهایشان در خون و ادرار
- کنترل درمانی غلظت داروها (Therapeutic Drug Monitoring)
- بررسی مسمومیتهای دارویی یا مواد مخدر
- شناسایی آفتکشها، فلزات سنگین (به صورت کمپلکس)، و آلایندهها
- استفاده میشود.
💡 مزایای HPLC
✅ دقت و تکرارپذیری بالا
✅ توانایی جداسازی ترکیبات پیچیده
✅ مناسب برای ترکیبات حساس به حرارت (بر خلاف GC)
✅ قابلیت اتصال به دتکتورهای مختلف (مثل MS)
🧪 اهداف بخش سمشناسی در آزمایشگاه
- تشخیص مسمومیتها:
مثل مسمومیت با داروها، الکلها، مواد مخدر، آفتکشها یا فلزات سنگین. - پایش درمان دارویی (Therapeutic Drug Monitoring):
بررسی سطح داروهای خاص (مثل ضدصرعها، ضدافسردگیها، ایمونوساپرسیوها) برای اطمینان از دوز مناسب. - سمشناسی قانونی (Forensic Toxicology):
بررسی نمونهها در موارد مرگ مشکوک، تصادفات، یا سوءمصرف مواد. - غربالگری اعتیاد (Drug Screening):
تشخیص وجود مواد مخدر یا محرکها در نمونه ادرار یا خون.
